Zanimljiv okrugli sto u Narodnom muzeju: „TO JE NAMA NAŠA BORBA DALA – OSLOBOĐENjE I POMIRENjE“

IMG_0818Pod nazivom „To je nama naša borba dala – oslobođenje i pomirenje“, u Narodnom muzeju u Palanci održan je okrugli sto, na kome su svoje stavove sučelili branioci istorijske uloge Jugoslovenske vojske u otadžbini, i privrženici tekovina Narodno-oslobodilačke vojske.

Odlično osmišljeno veče bilo je segmentirano na nekoliko tema, u koje su mnogobrojnu publiku ali i učesnike okruglog stola, uvodili znalački odabrani filmski inserti, o kapitulaciji Nemačke, oslobođenju Palanke, potom o Titu i drugoj Jugoslaviji, i na kraju o odvojenim proslavama Dana pobede nad fašizmom, Zapadnik saveznika i Rusa.

Istoričar Aleksandar Nikolić objasnio je poreklo fašizma, a filozofski pisac, Vladimir Đurđević, govoreći o pojmu oslobođenja, ukazao je na razliku između interpretacije istorije i restitucije, odnosno revizije istorijskih događaja.

Đurđević je najpre istakao da istorijski događaj podrazumeva viziju, odnosno očekivanje, koje proizvodi samo zbivanje. Nema istorije bez interpretacije, koja se uvek odnosi na viziju, na ideju, koja je, zahvaljujući odluci, proizvela neki istorijski događaj. Prema Đurđeviću, istorijski revizionizam ima drugačiju strukturu. Umesto strukture „Pobednik piše istoriju“, revizionizam ima načelo „Istoriju piše pobednik“. Razlika je u tome što se u revizionizmu istorija uzima kao puki udes, kao dešavanje, a interpretacija, samim tim, nema više razloga da ukazuje na ideje koje stoje u osnovi neke odluke, koja je viziju pretovorila u događaj. Na osnovu toga Đurđević je objasnio razliku između istoriografije, koja partizanima priznaje ulogu isključivog borca protiv okupatora, i restitucije Ravnogorskog pokreta, čije osnovne namere nisu bile da se bori protiv okupatora, nego prvenstveno protiv komunista.

Nasuprot tome, Nemanja Dević, doktorand istorije na Filozofskom fakultetu u Beogradu, govorio je tamnom licu oslobođenja, o brojnim streljanjima i progonu pripadnika Ravnogorskog pokreta, odnosno Jugoslovenske vojske u otadžbini, u periodu od 1944., pa sve do posleratnih godina. Takođe, Dević je ukazao na nameru Draže Mihailovića da se bori protiv okupatora, o tome da postoje podaci o neposrednim akcijama četnika u borbi sa okupatorom, kao i o posleratnom glorifikovanju pobednika, a nipodaštavanju pobeđenih. Dević se osvrnuo i na rehabilitaciju Draže Mihailovića, ukazujući na dalekosažan značaj ove odluke. Takođe, Dević je govorio i o samom socijalističkom sistemu, koji je posle pobede nad fašizmom zasnovan u našoj zemlji. Prema Deviću, taj sistem je nudio određene materijalne pogodnosti, ali je zato, politikom jednoumlja, bio kočnica duhovnom razvoju srpstva. Iz tih razloga, negujući privatnu incijativu i gušeći preduzetništvo, taj je sistem bio osuđen na propast, i on je istorijski poražen.

Aleksandar Nikolić je dopunio Devićeve stavove, ističući da je partizanski ustanak u našoj zemlji usledio tek posle napada na Sovjetski Savez, i da je borba za oslobođenje od fašizma za partizane poredstavljala i priliku da dođu na vlast.

U drugom segmenmtu, rasprava se raspolamsala oko pitanja o ulozi četnika u oslobađanju zemlje. Dok je Đurđević, na jednoj strani, navodio dokumenta britanske tajne službe i delove iz Čerčilovih memoara, koji ukazuju na direktnu kolaboraciju četnika sa okupatorom, pa čak i sa ustašama za vreme operacija na Sutjesci i Neretvi, Dević i Nikolić su ukazivali na istorijske okolnosti koje su u mnogome odredile delovanje Jugoslovenske vojske u otadžbini, ističući da postoje podaci i o saradnji partizana sa Nemcima i ustašama.

IMG_0817Iako su učesnici u raspravi bili međusobno tolerantni, i na zavidnom akademskom nivou, segment o komunizmu pratio je na momente incidentno reagovanje publike na Đurđevićeve stavove, kojima je on branio socijalistički poredak druge Jugoslavije. Istoričari, Dević i Nikolić, nasuprot Đuđeviću, isticali su prednosti monarhije, i isticali manjkavosti komunističke ideologije.

Poseban doprinos razgovoru pružio je Ivan Nikolić, teolog i istoričar umetnosti, koji je isticao da je bratoubilački sukob u Srbiji imao posledice za budućnost srpskog naroda. Takođe, Nikolić se osvrnuo i na kult ličnosti Josipa Broza Tita, kao i na totalitarne osobenosti njegove vladavine. Nikolić je o svemu govorio sa svešteničkim mirom, a uticao je na stišavanje na momente bučne publike, koja je negodovala posle svakog Đurđevićevog uključivanja u razgovor.

Poslednji deo okruglog stola doneo je izvesno saglasje među učesnicima, jer su svi ukazali na opasnost od nove fašizacije Evrope, i imperijalizma, koji našu zemlju primorava na marionetske poteze.

U radu orkuglog stola učestvovali su i Miodrag Moda Lazić, predsednik Opštinske organizacije SUBNOR-a, koji je imao uglavnom neutralan stav o sukobu partizana i četnika, ističući, ipak, značaj partizanske borbe, i Slobodan Eskić, predsednik Opštinskog odbora Pokreta socijalista Smederevske Palanke, koji se trudio da se previše ne eksponira kao levičar, pa je uglavnom izbegavao da iznese neki jasan i nedvosmisleni stav.

Okrugli sto značački je moderirao mladi direktor Narodnog muzeja, Stevan Martinović, a izbor odličnih filmskih sekvenci koje su usmeravale razgovor, delo je Petra Dekića.

Razgovor je završen u lepoj akademskoj atmosferi, a učesnici su obećali da će se rado odazvati na neki budući  poziv, pohvalivši istovremeno ideju da se ovakvo sučeljavanje organizuje.

 

You may also like...

Ostavite odgovor

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *